چگونه میتوان با نمکزدایی کویر نمک خراسان کویر لوت را سرسبز کرد!؟

چگونه میتوان با نمکزدایی کویر نمک خراسان کویر لوت را سرسبز کرد!؟
1. ممکن است با خواندن این عبارت استفهامی سوالی به ذهن ما وارد شود که شاخ گوزن زرد در کویر نمک خراسان به شقیقه شتر مرده کویر لوت سیستان چه ربطی دارد؟ یا اینکه شاید با خود بیاندیشیم که دکتر به سرش زده و این سوال های بی ربط صدتا یکشاهی مطرح میکند! 

عکس
2. اما ظاهراً حقیقتی هم در این سوال پنهان است که بازهم از دیدن آن غفلت کرده ایم زیرا خودفریبی کاری بس آسان و بی خرج است. 

3. اگر به نقشه شماره (1) نگاهی بیاندازیم متوجه میشویم که کویر نمک خراسان انتهای آبرفتهای فلات (بسته) مرکزی ایران بوده (چون گودترین نقطه کویر است) ودر موقعیت شمال غربی کویر لوت قرار دارد. 

4. شاید همه ما از بادهای 120 روزه سیستان شنیده باشیم. اگر هم تاکنون نشنیده ایم میتوانیم تعریف مختصری از این بادهارا در عبارت زیر که از یکی از پیوندهای مجازی ایران زمین بردشته ام پیدا کنیم. و اگر بخواهیم بیشتر بدانیم میتونیم آنرا در گوگول جستجو کنیم. 
"در بین بادهای محلی ایران، بادهای 120 روزه سیستان در بخش شرقی سرزمین ایران برای مدتی از سال حاکمیت می یابند. محدوده وزش این بادها را خراسان جنوبی تا سیستان و زمان وقوع آنها از 15 خرداد ماه تا 15 مهرماه میباشد. " 

5. در تصویر 1 میتوان به مسیر بادهای 120 روزه سیستان که از روی کویر نمک خراسان میگذرند و همچنین فرسایش و حمل نمک به سوی کویر لوت را ملاحظه کرد. بادهای 120 روزه سیستان که مسیر شمال غربی-جنوب شرقی دارند ریزگردهای حاوی نمک را باخود تا گودال لوت و حتی گودال ریگستان در غرب افغانستان حمل کرده و در سالهای اخیر که دریاچه های نمک فلات مرکزی ایران به دلیل بی حرمتی ما به مام طبیعت از سهمیه آب شان محروم مانده اند،با شدت و حدت بیشتری نمک خود را به فراش باد صبای 120 روزه سپرده تا تلافی بی حرمتیها را در آورده و شاید به ما نشان دهند که چه بلایی بر سر این سرزمین آورده ایم بدون اینکه متوجه بوده باشیم. 

6. در شکل 1 همچنین مسیر تقریبی رودخانه شور را (خط آبی رنگ)، که از ارتفاعات بیرجند سرچشمه میگیرد و به کویر لوت منتهی میشود، ملاحظه میکنیم. اگر به این کلیپ نگاه کنیم قسمت نزدیک به سرچشمه رود شور را می بینیم که ظاهراً آب آن چندان هم شورنیست وگرنه گیاهان و جانوران در منطقه یافت نمیشدند. آب شیرین تا مسافتی یعنی حوالی خوسف ادامه دارد و این خقیقت توسط یکی از کویر شناسان و همچنین یکی از دانشجویان علاقه مند به کار محیط زیست تایید شده است.
http://birjand.irib.ir/web/1391-02-20-04-50-56/6993-1391-04-29-03-57-47
7. بادهای موسمی نه تنها نمک را به طور مستقیم به کویر لوت میبرند بلکه آب این رود خانه شور هم با باد همراهی و همدستی کرده و نمک باد آورده را تمام و کمال به گودال کویر منتقل میکند و در فصول پرباران سال حتی دریاچه ای از نمک هم در دل کویر لوت به وجود می آورد. از شگفتی های این رودخانه اینکه آب در پایین دست رودخانه به گواه عکس های 2 و 3و 4 که از البوم یکی از هموطنان قرض گرفته ام، آنچنان شور میشود که حرکت آب با کندی دوغاب صورت میگیرد. 

8. با یک حساب ساده، اگر بادهای 120 روزه به طور متوسط هر روز 2 تن نمک به حلقوم کویر لوت بریزند در مدت 120 روز مقدار نمک حمل شده توسط باد در حدود 240 تن است .با توجه به این واقعیت که انتقال نمک کویر خراسان به گودال لوت امری دایمی است، چون هم باد و هم رود شور جریان های دایمی هستند، پس میتوان نتیجه گرفت که مقدار نمک سالانه واریز شده به کویر لوت بیش از 400 یا 500 تن در سال است که برای زدودن پوشش گیاهی منطقه کافی است. 

9. اما هم اکنون داشمندان کشور مان که در حال بارور کردن ابر ها هستند دارند در آسمان به دنبال حل مساله زمینی فلات ایران میگردند. آنها به دنبال دانشمندان آلمانی و متخصصان ژاپنی، که هیچ اطلاعاتی از سرزمین ما ندارند" راه افتاده و وقت گرانبها و سرمایه قلیلی که باید صرف زدودن نمک از زمین شود را صرف برگزاری کنفرانس و واریز کردن آب شرب بالادست به گودال نمک ارومیه میکنند. 
10. راستی این دانشمندان المانی و به خصوص ژاپنی چند تا کویر لوت در کشورشان دارند که بتوانند این گونه مسایل را درک و حل و فصل کنند؟ 
11. یکی دیگر از راه حل های بی نتیجه هم انتقال آب از خزر به اورمیه و فلات مرکزی است که بی شک عواقب وخیم زیست محیطی گسترده ای برای نوار شمالی البرز و دریای مازندران را در پی خواهد داشت. 

12. پس میبینیم که حل مساله کویر لوت و یایان دادن به گرم بادها و آتش بادهای گودال لوت به نمکزدایی کویر نمک خراسان بستگی تام دارد. به مجرد اینکه زمین فلات ایران به خصوص کویر نمک خراسان نمک زدایی شود و قشر سبرینه به محیط زیست برگردد دیگر بادهای 120 روزه که سهل است بادهای 365 روزه هم نمی توانند کویر لوت را دستخوش طوفان نمک و شن کنند. ادامه این بحث در بخش های بعدی. 

این مقاله با تلاش دکتر اسدالله ابراهیمیان - محقق و پژوهشگر ایرانی مقیم امریکا تهیه شده است

/ 0 نظر / 52 بازدید