کاسپین یا دریای خزر؟

کاسپین یا دریای خزر؟ دریاى مازندران نام هاى بسیاری را در تاریخ بر خود دید چوندریاى هیرکانیان، ساکازنه، کاسپین، خزر، طبرستان، دریاى خراسان، اکفوده دریا، قزوین، گیلان، سارى، باکو، دیلم، خوالینسک،تنگیز. کدامیک از این نام ها براى اطلاق دریاىخزر مناسب تر است؟ دریاى مازندران بزرگ ترین دریاچه ى جهان در شمالى ترین بخش خاک ایران ما قراردارد. دریاچه اى با پیرامون ٧٠٠٠ کیلومتر وپهنه ى ٣٩۴٢٠٠ کیلومتر مربع . این دریاچه ى پهناور که روزگارى بخشى از دریاى بزرگ تیتیوس بود حدود ٢۵٠ میلیون سال پیش از اعضا خانواده اش ، دریا هاى آرال ، مدیترانه ، سیاه و دریاى پارس جدا افتاد و به پهناور ترین دریاچه ى گیتى بدل شد.  دریاى مازندران در طول تاریخ رخ دادهاى بزرگى را در پیرامون خود شاهد بوده و در هر برهه اى از تاریخ مردمان این کشور کهن نامى بر آن نهادند. نام ان دریا در نقشه هاى مورد تایید موسسه ى گیتا شناسى و ژئوفیزیک ایران خزر ذکر شده و نامى که در جهان به آن شهرت دارد کاسپین است. اما اینکه این دو نام از کجا آمده و چرا من آن را دریاى مازندران مى نامم ، موضوغى است که سبب نگارش این نوشتار شد. همان گونه که پیش از این گفته شد ، دریاى مازندران نام هاى بسیرى را در تاریخ بر خود دید چون دریاى هیرکانیان، ساکازنه، کاسپین، خزر، طبرستان، دریاى خراسان، اکفوده دریا، قزوین ، گیلان، سارى، باکو، دیلم، خوالینسک،تنگیز و... اما آنچه اینجا به آن پرداخته مى شود  سه نام اخیر است که همچنان مورد استفاده قرار مى گیرند.  خزر : خزرهاى ترک نژاد ، نزدیک به ٢٠ سده پیش از بیابان هاى بى آب آسیاى میانه به سوى سرزمین هاى باخترى کوچ کرده و سرانجام در کرانه هاى باخترى دریاى مازندران ساکن شدند. این قوم که در طول تاریخ به قومى وحشى مشهورند ، در حدود سده ى ششم میلادى ، حکومت مستقلى به وجود آوردند وکشور خود را خاقانات خزر نامیدند.  خزرها در همان سال ها اندک اندک به دین یهود در آمدند ، و این دین در خاقانات خزر به رسمیت شناخته شد.آنان پس از تشکیل حکومت مستقل و تثبیت آن، هجوم به اقوام همسایه را که اغلب مردمان اسلاو بودند ، آغاز کردند.  هر از گاهى نیز خساراتى به بخش هاى شمالى امپراطورى ساسانى وارد مى آوردند، تا آنکه براى جلوگیرى از هجوم گاه به گاه این اقوام نیمه وحشى به دستور کیخسروَ اَنوشِ رَوان دیوارى بزرگى در شهر دربند ساخته شد، که سنگ نبشته ى این دستور نیز همچنان بر جاست. تا آنکه در سده هاى ٩و١٠ میلادى با حمله ى اقوام روس خزرها سرزمین هایشان را از دست دادند و به سوى اروپاى شرقى گریختند.  کاسپین: کاسپین،کاسپیا، کاسپیانا ، کاسپى،که شکل نخستین این نام ها، نام شناخته شده ى کنونى دریاى مازندران در جهان است از نام قومى ایرانى نژاد گرفته شده که تا ٢٠٠٠ سال پیش از میلاد ساکنان جنوب قفقاز بودند و آغاز هزاره  نخست پیش از میلاد به سوى سرزمین هاى جنوبى کوچانده شدند .  کاسپ ها مردمانى با پوست سپید، موهاى روشن و چشمانى کبود بودند. آنان با گذر از منطق کوهستانى شمال گیلان کنونى وارد ایران شکاسپ ها به آئین میترا ایمان داشتند. تندیس هاى بیشمارى از خود بر جاى گذاشتند که شمار زیادى از آنها در حفارى هاى تپه هاى املش یافت شده است.  مازندران: درباره ى نام مازندران و معناى آن عقاید بسیارى وجود دارد. که شمارى از آنها را بر مى شمرم . عده اى ”موز“ را نام کوهى گرفته اند که در دل البرز واقع است ، وبا گشایش پاره ى نخست، پاره ى دوم را ” اندر آن “ پنداشتند .که در تاریخ تبرستان ابن اسفندیار ، نیز به این نکته اشاره شده است .  عده اى نیز واژه ى ”ماز “ را به معناى دژ گرفتند و ترکیب واژگانى را به معناى جایى که دژهاى بسیارى در آن واقع است ترجمه کردند. مى گویند مازیار پور قارن، سردار مشهور تبرى ، دستور ساخت دژ ها مستحکمى را در دل البرز داد تا از ورود تازیان جلوگیرى کند .  اما نظریه ى دیگرى نیز وجود دارد که دیدگاه زبان شناسانه بسیار قابل توجه است . یکى از خدایان هندو-ایرانى با نام ”ایندرا“ که خداى جنگاورى و طبقه ى جنگاور بوده سبب پدید آمدن این نام است . آریاییان که به ایزدان متعدد ایمان داشتند پنج ایزد را برتر مى شمردند ١.میترا ٢. ایندرا ٣. وَرونا ۴.نَساتیا بدین ترتیب از آن رو که مردمان شمال فلات ایران بر این اعتقاد بودند  و نیز مردمانى تنومند و جنگ آورنام این ایزد را بر سر زمین خود نهادند . پاره نخست به صورت مز ، مها ، مهى ، مزى ، که همگى به معناى بزرگ اند ، پاره ى دوم ایندرا یا ایندر که از آن سخن رفت ، و پاره ى سوم پسوند ”ان“ است که موقعیت مکانى را نشان میدهد . پس ”مز ایندرا ان “ یا مازندران به معناى سرزمین ایندراى بزرگ است .  اما در پایان سوالى مطرح مى شود ، جامعه جهانى این دریاچه پهناور را با نام قومى ایرانى نژاد به نام کاسپین مى شناسد و ما به عنوان نگاهبان این فرهنگ کهن آن را با نامى به رسمیت مى شناسیم ، که از اقوامى نه چندان متمدن  بر جاى مانده است. کدام یک به نظر صحیح تر مى رسند ؟  

/ 1 نظر / 7 بازدید
نوشهر بلاگ

لطفاً آدرسهای ما را درسايت خود قرار داده و پس از قراردادن در لينک باکس وب یا سایتتان، لينکهاي خود را نیز به لينکدوني اضافه نموده و بمااطلاع دهید، تاپس ازمدتی درصدها سايت مختلف درسراسرجهان به نمايش درآيد. لينک شما را هزاران نفرميبينند و ميتوانيد بازديدکننده واقعي داشته باشيد، همچنین از مزاياي ديگراين لينک باکسها اينست که پس ازمدتی امتیاز وبسايت شما را در موتور هاي جستجوگر، پرمحتواتر ميکند و بهتر از قبل ظاهر ميشود و رتبه شما روی مرکز سرچینگ گوگل بالاتر خواهدرفت. موفق و پيروز باشيد. http://afrandnegar.blogfa.com/ افرند نگار http://rezakhazai.blogfa.com/ وبلاگ رسمی رضا خزایی http://babolsar110.nikblog.com/ بابلسر110 http://rezakhazai.iranblog.com/ وبلاگ شخصی رضا خزایی http:// khengool.javanblog.com/خنگول بلاگ http://blognaz.com/rezakhazai/ وبلاگ رضا خزایی http://noshahrblog.persianblog.ir/وبلاگ نوشهربلاگ http://noshahrjoosh.iranblog.com/ نوشهرجوش محمود رستمی