اگر بخواهیم دریاچه ارومیه را نمک زدایی کنیم سهم هر نفر چقدر میشود؟ (بخش دوم)

اگر بخواهیم دریاچه ارومیه را نمک زدایی کنیم سهم هر نفر چقدر میشود؟ (بخش دوم)
حوزه آب ریز ارومیه به یک طشت بزرگ میماند که دریاچه ارومیه در ته طشت قرار دارد ( شکل 1) جمعیت 7 میلیونی دو استان آذری نشین به علاوه ساکنان قسمت اعظم استان کردستان (1 میلیون نفر) منشاء و مسئول تقریبا تمام نمکی است که از دیر باز به دریاچه واریز شده است. مثل اینست که برای مدت 3 هزار سال یا بیشتر خانه تکانی محیط زیستی انجام نشده باشد و تمام پسماندها و آلاینده های جامد (بخصوص نمک) حاصله از فعالیت انسان در حوزه آب ریز ارومیه بدون هیچ دخل و تصرفی باقی مانده باشد.

 

 

البته متخصصان امور محیط زیست بر این باورند که تمام این نمک داخل دریاچه حاصل فرسایش کوههای نمک در آبگیر دریاچه است که به هیچ وجه باورکردنی نیست. با چنین فرض اشتباهی می بایست تمام رودهای منتهی به دریاچه حاوی آب شور باشند و مقدار نمک مصرفی این جمعیت 8 میلیونی که روزانه 80000000 گرم یا 80 تن است را باید نادیده گرفت. اما صرفنظر از منشا نمک باید قبول کنیم که مقادیر زیادی نمک در سه دهه اخیر به گودال دریاچه وارد شده که تنها با ازدیاد جمعیت در منطقه آب ریز قابل توضیح و توجیه است. اگر این افزایش نمک به دلیل فرسایش گنبد های نمکی در مسیر رود ها بود میبایستی در سالهای کم بارانی اخیر در حالیکه روی همه رود ها سد زده اند از میزان نمک ورودی کاسته میشد که چنین نبوده است. 

عکس
پس اگر قبول کنیم که منشاء بیشتر نمک دریاچه ساکنان حوزه آب ریز ارومیه هستند میتوانیم به درستی راهکارهای کاهش نمک را با تغییر دادن الگوی مصرف و استخراج نمک به حد اقل برسانیم. 
اما قبل از توصیه هر راه کاری در این راستا اجازه دهید تا محاسبات نمک وارده به دریاچه را در 30 سال اخیر انجام دهیم. اگر شما هم مثل همه ما ناخود آگاه هنگام صرف غذا دست به نمک پاش میبرید و مقداری نمک روی غذا میریزید بایستی بدانید که هر روز و همه روز معادل 5 الی ده گرم نمک مصرف میکنید. اگر خانم های خانه دار قبل از پختن برنج آنرا در اب نمک میخیسانند پس مصرف سرانه نمک برای شما از مرز 10 گرم در روز بالاتر میرود. حال اگر شهرداری شهر شما هم برای جلوگیری از لغزش جاده ها در زمستان به آنها نمک می پاشند بازهم مصرف سرانه شما بالاتر میرود. 


حال اگر متوسط مصرف سرانه نمک برای 8 میلیون ساکنان حوزه آب ریز ارومیه را 10 گرم در روز حساب کنیم با یک حساب ساده میتوانیم مقدار نمک مصرفی همه ساکنان را در یک روز پیدا کنیم: 8000000 ضرب در 10 گرم = 80000000گرم نمک در روز. حال این مقدار را به 1000 تقسیم میکنیم تا به 80000 کیلو گرم تبدیل شود و دوباره به 1000 تقسیم میکنیم تا به 80 تن نمک در روز برسیم. حال این مقدار را در 365 روز سال ضرب میکنیم و سپس نتیجه را در 30 سال ضرب کرده تا به رقم 876000 تن نمک موجود در دریاچه برسیم.

اما این مقدار نمیتواند همه نمک گودال ارومیه را شامل شود زیرا منطقه ارومیه از چند هزار سال پیش دارای جمعیت انسانی بوده است. بعلاوه مقدار نمکی که از طریق فرسایش آب در این دریچه وارد شده هم به حساب نیاورده ایم. بنا براین میتوان گفت که مقدار نمک گودال ارومیه افزون بر یک میلیون تن میباشد. این غول سفید رنگ یک میلیون تنی که هر روز هم به اندازه 80 تن به وزن اش اضافه میشود هم اکنون در کمین منطقه حوزه آب خیز دریاچه نشسته و میرود تا گوهر حیات ا از کف دست زمین های بارور منطقه برباید!! حال چه باید کرد؟ ....... دوم اردیبهشت ماه 1393

این مقاله با تلاش دکتر اسدالله ابراهیمیان - محقق و پژوهشگر ایرانی مقیم امریکا تهیه شده است

/ 0 نظر / 24 بازدید